"Van een godsdienst-fenomenologische naar een allusieve benadering"

De geschiedenis van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus, stellig de meest verbreide voortgezette werkwijze op deze wereld, is zeer complex. In het onderhavige artikel wordt hierop slechts summier ingegaan.
Deze beschouwing heeft immers voornamelijk tot doel de betekenis van de onder deze naam vigerende werkwijze in Nederland anno 2012 te belichten.

 


De AASR, in de wandelgangen 'Schotse Ritus' genoemd, heeft, anders dan deze benaming doet vermoeden, haar oorsprong in Frankrijk. Althans wat de rituele inhoud of 'ziel' betreft. Niet lang nadat in Engeland rond 1730 een afzonderlijke Meestergraad was ingevoerd, ontstond op het continent een duidelijke behoefte aan een verdiepende uitwerking van de in die graad centraal staande Hirammythe. Dit gaf in Frankrijk aanleiding tot het ontstaan van diverse graden van een onmiskenbaar esoterische inslag, waarin zowel kabbalistische en hermetisch-alchemistische als gnostische elementen de boventoon voerden.
Eén van de oudste centra waar in deze graden werd gewerkt (graden waaraan men in Frankrijk de naam 'Ecossais' - Schots - verbond) was de tussen 1740 en 1744 opgerichte Loge 'La Parfaite Harmonie' in Bordeaux.

Tot ongeveer 1751 omvatte het stelsel van de zogenoemde 'Ecossais'-reeks 14 graden, die werden beoefend onder de benaming 'Loge de Perfection' (Loge van Volmaking). Na 1751 werden aan die 14 graden elf graden toegevoegd, die zowel betrekking hadden op de bouw van de tweede tempel door Zerubbabel als op de vestiging van een derde, geestelijke en christelijk georiënteerde tempel. Deze 25 graden leverden samen een systeem op dat in het algemeen 'Rite de Perfection' werd genoemd. De elf toegevoegde graden begonnen met die van Ridder van het Oosten of de Degen (15de graad) en eindigden met die van Ridder Kadosh (24ste graad), alsmede Subliem Prins van het Koninklijk Geheim (25ste graad).

Ontstaan in Amerika

De Franse wijnkoopman Etienne Morin (1693-1771), die Bordeaux regelmatig aandeed en voorts intensieve relaties onderhield met de Franse koloniën op het westelijk halfrond, werd in 1761 door een Raad van Sublieme Prinsen te Parijs ertoe gemachtigd bovenstaande 'Sublieme' graden van de Vrijmetselarij (4de tot en met 25ste graad) te verspreiden in Amerika. Daartoe benoemde hij in Kingston (Jamaica) de Nederlandse emigrant Henry Andrew Francken (1728-1795) tot Gedeputeerd Inspecteur Generaal met de opdracht de 'Rite de Perfection' in Amerika te helpen invoeren.
Ten einde één en ander van een wettige basis te voorzien, stelde men in 1762 Constituties voor deze werkwijze op.
Toen Francken werd overgeplaatst naar New York, stichtte hij in 1767 te Albany de eerste 'Loge van Volmaking' (14 graden, zie boven) op het Amerikaanse continent.
Hiermee werd de bakermat voor de toekomstige AASR gelegd. Voor ons is echter van het meeste belang dat Francken de oorspronkelijke ritualen van de Franse 'Rite de Perfection' (25 graden) in het Engels heeft vertaald, wat onnoemelijk veel heeft bijgedragen tot de bekendheid van deze graden in Amerika. Zo kwam het langzaam maar zeker tot de oprichting van de eerste Opperraad, waarbij het geheel van 25 graden geleidelijk werd uitgebreid tot 33 graden. Aan de oprichting van deze Opperraad gingen de Grote Constituties van 1786 vooraf, welke voortborduren op die van 1762. Deze Constituties waren immers noodzakelijk, gezien de tussentijdse uitbreiding van het aantal graden.
Beide Constituties worden door alle erkende Schotse grootmachten ook anno 2002 nog onverminderd beschouwd als de basisdocumenten van de AASR. De eerste officiële bijeenkomst van de Opperraad vond plaats in 1801 te Charleston, waarmee de 'Mother Suprème Council of the World' een feit werd en daarmee ook de AASR zoals we die nu kennen.