LUX INENS NOS AGIT

"Het Licht dat in ons is drijft ons voort"

De basis van de vrijmetselarij ligt in de symbolieke graden. Deze worden vaak omschreven als ‘een leerschool voor geestelijke ontwikkeling’. De Schotse graden kunnen worden beschouwd als een natuurlijke voortzetting daarvan: een voortgaand proces van verdieping en bewustwording.

De eerste schreden op dit pad zet de zoekende mens natuurlijk al voor hij vrijmetselaar wordt. Juist het feit dat hij al zoekend ìs, brengt hem voor de logepoort en doet hem aankloppen. De vrijmetselarij biedt deze zoeker effectieve gereedschappen om zijn ontdekkingstocht op een persoonlijke manier te kunnen maken en er invulling aan te geven. De vrijmetselarij schoolt hem in symbolisch denken en moedigt hem aan te proberen zijn eigen plaats in de wereld te bepalen: ten opzichte van zichzelf, ten opzichte van zijn medemens en ten opzichte van het ‘Al’ – of als u dat zo niet noemen wilt: de ‘Kern van het leven’, het ‘Wezen der dingen’, het ‘Onuitsprekelijke’, het ‘Onbenoembare’, ‘God’ of de ‘Opperbouwmeester des heelals’.

Schotse Ritus, een voortgezette leerschool en: een bloementuin

De Schotse Ritus kan gezien worden als een natuurlijke voortzetting van dit bewustwordingsproces, dat in de symbolieke graden al enigszins vorm krijgt. Hij vormt een wezenlijke aanvulling op- en verdieping van de rijke inhoud van de graden van leerling, gezel en meester.

De vrijmetselaar wordt in deze voortgezette ritus gestimuleerd en gesteund in het streven om in het eigen leven bewust een plaats in te nemen en structuur aan te brengen – of die er in te ontdekken – en zo mee te bouwen aan een pluriforme samenleving.

Tijdens de vorderende levensreis wordt de zoekende mens in de Schotse Ritus geconfronteerd met nieuwe kennisgebieden en verrijkt met nieuwe gedachten, ontleend aan geestelijke stromingen die ons cultuurpatroon sterk hebben beïnvloed. Het is als het ontdekken en delen van inspirerende vondsten en visies, soms als het plukken van bloemen in de tuinen van wereldreligies en levensbeschouwingen.


Ontdekkingsreis

De ontdekkingsreis gaat niet alleen langs elementen uit de joods-christelijke en christelijke traditie, maar ook bijvoorbeeld uit het humanisme, dat in de late middeleeuwen opkwam, het hermetisme, dat in de renaissance het culturele leven ging beïnvloeden. De ritus bevat elementen uit de Griekse en Latijnse cultuur, en uit de gedachtewerelden van het neoplatonisme, het corpus hermeticum, de alchemie, de gnostiek en de leer van de kabbala.

Daarbij behoren bijvoorbeeld de inhoud van de ‘kardinale’ en de ‘theologale’ deugden, en de aard en de betekenis van de ‘zeven vrije kunsten’, die in het verleden de basis vormden van elke verdere scholing.

De rituelen en de ceremoniële plechtigheden bieden de mogelijkheid in oude cultuurpatronen geestelijke waarden te ontdekken, die in het leven van hier en nu opnieuw zijn toe te passen. Door uzelf, op eigen kracht. Want een belangrijk uitgangspunt dat in de symbolieke graden al centraal staat blijft gelden: Op u komt het aan.

Andere zoekers reizen met je mee, maar: Je moet het zelf doen, al hoef je deze zoektocht niet alleen en in eenzaamheid te vervolgen.

De doelstelling van de A.A.S.R.

De Orde van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus wil de regelmatige beoefening van voortgezette vrijmetselarij bevorderen, en daarmee het als kerntaak gekozen devies helpen realiseren: Ordo ab Chao.

De Schotse Ritus wil zijn leden stimuleren de beginselen en de historie van de vrijmetselarij te bestuderen, en hen aanmoedigen deze beginselen ook in het dagelijks leven toe te passen.

Van elk individueel lid wordt verwacht dat hij rechtvaardigheid zal betrachten, naastenliefde zal bevorderen, verdraagzaamheid aan zal kweken en met toewijding zal werken aan het welzijn der mensen.

De Trias van de Orde luidt: Eenheid, Verdraagzaamheid en Vooruitgang



Maçonnieke uitgangspunten en sociale dynamiek

De Schotse Ritus werkt in een stelsel van 33 graden. De basis is de arbeid in de graden van leerling, gezel en meester in de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden.

In de voortgezette werkwijze die de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus aanbiedt, worden de leden vanaf hun opname in de 4e graad geconfronteerd met het toepassen van de maçonnieke uitgangspunten en ervaringen in het dagelijks leven. De basale symbolieke graden houden ons morele lessen voor, als voorwaarde om tot broederschap te komen. De Engelse vrijmetselarij spreekt van ‘a peculiar system of morality’, met zedelijke normen vastgelegd in de Oude Plichten. De Schotse vervolggraden verleggen het accent naar humanistische componenten, die bijdragen aan het geestelijke klimaat waarin de doelstellingen van A.A.S.R. kunnen worden verwezenlijkt.

Het is een indringende confrontatie met de sociale dynamiek die uit de toepassing van maçonnieke beginselen voortvloeit. Daarbij kan gedacht worden aan het streven naar vrijheid van meningsuiting, het optreden ten gunste van het behoud van geestelijke vrijheid en het erkennen en handhaven van fundamentele geestelijke waarden als rechtvaardigheid en tolerantie.

De Schotse graden vullen de waardevolle inhoud van de symbolieke graden aan, voortbouwend op het fundament van de levenslessen die in de graden van leerling, gezel en meester worden verwoord en gesymboliseerd.

Verdieping van de Hirammythe

Het ritueel waarmee de vrijmetselaar tot meester wordt verheven beantwoordt niet alle vragen die het oproept. Na het ondergaan en overdenken van de wezenlijke betekenis van de inhoud van dit ritueel en na gedachtewisseling met andere vrijmetselaren wordt helder dat voor veel meesters-vrijmetselaar een aantal vragen open blijft. Dat is natuurlijk niet zonder betekenis.

De Schotse Ritus kent als vervolg op de meestergraad een reeks van aanvullende graden, die elk nadere verdieping beogen van de dramatische mythe van Hiram Abiff.

Te beginnen met de 4e graad en eindigend met de 14e beeldt elk van de opvolgende graden van de Schotse Ritus een aspect van de Hirammythe uit.

De volgende thema’s komen daarbij aan de orde:

• de voortzetting van de tempelbouw

• de opvolging van de bouwmeester

• het weervinden van het verloren meesterwoord

• de vergelding van de misdaad: de veroordeling van de gezellen, die bij het neerslaan van de meester waren betrokken

Tezamen worden deze graden de loge van volmaking genoemd. In het woord ‘volmaking’ is een actief groeiproces vervat. In de symbolieke graden bouwen wij al aan de tempel van volmaking. Dit duidt op hetzelfde principe.

Een graad ‘bij communicatie verleend’ wordt niet echt ‘overgeslagen’!

In de Schotse Ritus wordt niet in alle graden tussen de 4e en 33e ‘gewerkt’. Dat wil zeggen dat niet in alle graden inwijdingen worden uitgevoerd. Sommige graden worden ‘bij communicatie’ verleend. Men krijgt dan de kennis van de graad doordat het rituaal ter beschikking wordt gesteld. In de consistories worden deze ritualen in een of meer bijeenkomsten toegelicht en behandeld.





Samen op weg

Een belangrijk doel van de Schotse Ritus is het aankweken en versterken van de onderlinge band met alle in binnen- en buitenland werkende en door de Orde erkende maçonnieke organisaties.

De Orde neemt deel aan een gestructureerd overleg met meer dan vijftig buitenlandse Schotse Grootmachten. Zij erkennen elkaar als gelijkgericht en met verwante doelstelling. Deze organisaties, elk van hen mede bepaald door geschiedenis van eigen land en cultuur, ontmoeten elkaar ieder-jaar-weer op een internationale conferentie, telkens in een ander land. De autonomie van elke Opperraad van de Schotse Ritus, vastgelegd in de Grote Constituties van 1786, wordt bij dit overleg gerespecteerd. Doel is het uitwisselen van ervaring, het aanvaarden en handhaven van normen en uitgangspunten en overleg over de inhoud van de beoefende rituelen. Het is hetzelfde doel dat loges ooit bewoog de grootloge op te richten: ‘behoud dezelfde landmerken dan zal de weg die men gaat parallel en verwant blijven’. Zo blijft de taal die men spreekt dezelfde en blijft men hetzelfde doel beogen. Zo blijf je ‘samen op weg’.